Η εορτή του Αγίου Δημητρίου - Θρύλοι και παραδόσεις

 

«Τ′ άη - Δημητριού, τι είσαι ’σύ και τι ΄μαι εγώ

λέει το νιο κρασί στο παλιό» (Λαϊκή Παροιμία)

 

 

Γιώτα Χουλιάρα

 

 

 

Στις 26 Οκτωβρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία γιορτάζει τον Άγιο Δημήτριο, ο οποίος έχει δώσει στο μήνα Οκτώβριο την προσωνυμία «Αι-Δημητριάτης» ή «Αι-Δημήτρης».

Σύμφωνα με την αγιολογική παράδοση, ο Άγιος Δημήτριος μαρτύρησε επί της εξουσίας του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Διοκλητιανού (284-305 μ.Χ.) ο οποίος είχε εξαπολύσει δριμείς διωγμούς εναντίον των Χριστιανών. Με παρακίνηση του βοηθού του Γαλέριου που υπήρξε μέλος της συστήματος διακυβέρνησης της Τετραρχίας και ως εκ τούτου υπεύθυνος για την Ανατολή, έλαβε χώρα ο πιο σκληρός διωγμός των Χριστιανών στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

 

 

Οκτώβριος, ο μήνας της σποράς και του Αγίου Δημητρίου

Στην εικόνα: Το Καλαντάρι του Οκτωβρίου από το Très riches heures du duc de Berry

Όποιος σπέρνει τον Οκτώβρη, έχει οκτώ σειρές στ’ αλώνι.





Ο δέκατος μήνας του Γρηγοριανού Ημερολογίου, με διάρκεια 31 ημερών. Πήρε την ονομασία του από τη λατινική λέξη Octo ( οκτώ), επειδή στο αρχαίο δεκάμηνο ρωμαϊκό ημερολόγιο ήταν ο όγδοος στη σειρά μήνας. 

Το 153 π.Χ. η Σύγκλητος καθιέρωσε την προσθήκη του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου και το ρωμαϊκό ημερολόγιο έγινε δωδεκάμηνο. Ο Οκτώβριος μετακινήθηκε στη δέκατη θέση, αλλά διατήρησε την παλιά του ονομασία. Οι Ρωμαίοι τον ονόμαζαν και Sementilius (semen = σπόρος).

Από τον «Τζακ και τη Φασολιά» στον «Τζακ τον Αντεροβγάλτη»

“Jack’s Climb” by Chris Canga

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα

Fee-fi-fo-fum,
I smell the blood of an Englishman,
Be he alive, or be he dead
I'll grind his bones to make my bread

Jack and the Beanstalk

(Σε ελεύθερη μετάφραση:
Μυρίζω το αίμα Εγγλέζου
Να είναι ζωντανός ή νεκρός
Θα αλέσω τα οστά του για να φτιάξω το ψωμί μου

Από την λαϊκή αγγλική ιστορία: Ο Τζακ και η Φασολιά)


Από τις 31 Αυγούστου 1888 ως τις 9 Νοεμβρίου του ίδιου έτους, πέντε πόρνες βρέθηκαν δολοφονημένες στo Whitechapel, μια από τις πιο κακόφημες περιοχές στο East End του Λονδίνου. Παρά τις επίμονες έρευνες που διεξήχθησαν από τη Σκότλαντ Γιαρντ (Scotland Yard), δηλαδή την Μητροπολιτική Αστυνομία του Λονδίνου, ο δολοφόνος δεν βρέθηκε ποτέ, ενώ πολύ σύντομα άρχισε να αποκτά διάφορα παρατσούκλια.


Αρχικά τον αποκάλεσαν «The Leather Apron» (Δερμάτινη ποδιά), αργότερα «The Whitechapel Murderer» (Ο δολοφόνος του Γουάιτ Τσάπελ), αλλά τελικά έμελλε να μείνει στην Ιστορίας ως «Jack the Ripper», Τζακ ο Αντεροβγάλτης και να αποκτήσει τον τίτλο του πιο παράξενου, αινιγματικού και σίγουρα του πιο αναγνωρίσιμου κατά συρροή δολοφόνου όλων των εποχών.

Φθινοπωρινή ισημερία, μια γιορτή συγκομιδής

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα



Φθινοπωρινή ισημερία ονομάζεται το αστρονομικό φαινόμενο, κατά το οποίο η ημέρα και η νύχτα έχουν περίπου την ίδια διάρκεια. Συμβαίνει μεταξύ 21 και 23 Σεπτεμβρίου κάθε έτους. 

Σεπτέμβριος: η φθινοπωρινή «αρχιχρονιά» και ο μύθος της Ηριγόνης

Γιώτα Χουλιάρα
Δημοσιογράφος
Συγγραφέας




Ο Σεπτέμβρης στην αρχαία Ελλάδα

Στο αρχαίο Αττικό ημερολόγιο, ο Σεπτέμβριος αντιστοιχούσε στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του μήνα Μεταγειτνιώνα και στο πρώτο δεκαπενθήμερο του μήνα Βοηδρομιώνα.

Δεσπόζουσα γιορτή στην Αθήνα και συγκεκριμένα στην Ελευσίνα ήταν τα Ελευσίνια Μυστήρια. Ενώ άλλες σημαντικές γιορτές ήταν τα Αδώνια (προς τιμή του θεού Άδωνη), τα Βοηδρόμια (προς τιμήν του θεού Απόλλωνος), τα Γενέσια (στη μνήμη των νεκρών) και η γιορτή προς τιμή της Αρτέμιδος Αγροτέρας.

Το αμίλητο νερό του Άη Γιάννη του Κλήδονα

Ο Κλήδονας είναι λαϊκό έθιμο που έχει επιβιώσει από την αρχαιότητα και τελείται στις 24 Ιουνίου. Σύμφωνα με το έθιμο εμφανίζεται στις κοπέλες που δεν έχουν παντρευτεί η ταυτότητα του μελλοντικού τους συζύγου.

Η λέξη κλήδων ετυμολογείται ως οιωνός και σημείο προαναγγελτικό. Με τη σημασία του γνωστοποιώ, φημίζω τη συναντάμε στην Οδύσσεια, στην Ιλιάδα, στη Θεογονία, στην Άλκηστη και σε αποσπάσματα του Ευριπίδη αλλά και στην Αριστοφανική Λυσιστράτη. Η λέξη εντοπίζεται και ως όνομα και επίκληση- κληδόνιος- των Δία και Ερμή- διότι αυτοί έδιναν τις κληδόνες, τους οιωνούς στους ανθρώπους.

Θερινό Ηλιοστάσιο: Όταν οι παγανιστικές δοξασίες παντρεύονται με τα παραμύθια, το χριστιανισμό και την καθημερινότητα

«Ὁ μεγαλύτερος ἥλιος ἀπὸ τὴ μιὰ μεριὰ

κι ἀπὸ τὴν ἄλλη τὸ νέο φεγγάρι

ἀπόμακρα στὴ μνήμη σὰν ἐκεῖνα τὰ στήθη.

Ἀνάμεσό τους χάσμα τῆς ἀστερωμένης νύχτας

κατακλυσμὸς τῆς ζωῆς.

Τ᾿ ἄλογα στ᾿ ἁλώνια

καλπάζουν καὶ ἱδρώνουν

πάνω σὲ σκόρπια κορμιά.

Ὅλα πηγαίνουν ἐκεῖ

καὶ τούτη ἡ γυναῖκα

ποὺ τὴν εἶδες ὄμορφη, μιὰ στιγμὴ

λυγίζει δὲν ἀντέχει πιὰ γονάτισε.

Ὅλα τ᾿ ἀλέθουν οἱ μυλόπετρες

καὶ γίνουνται ἄστρα.

Παραμονὴ τῆς μακρύτερης μέρας.»

(Γιῶργος Σεφέρης - Θερινὸ Ἡλιοστάσι)

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα

Ο Ήλιος, το λαμπρότερο ουράνιο σώμα, υπήρξε από αρχαιοτάτων χρόνων πηγή θεϊκής έμπνευσης για τους ανθρώπους. Από την εποχή των Σπηλαίων, των πρώτων ανθρώπινων κοινωνιών στη συνέχεια και καθ΄όλη τη διάρκεια της πορείας του ανθρώπου στη γη, η Ιστορία καταγράφει τον Ήλιο, ως Θεό, Βασιλιά, πηγή ζωής και δύναμης και σημείο αναφοράς του ανθρώπινου πολιτισμού.

Οι εναλλαγές των εποχών, οι οποίες συνοδεύονται και από αλλαγές στο Ουράνιο στερέωμα, καταγράφηκαν από τους ανθρώπους διαφόρων λαών και πολιτισμών με αποτέλεσμα ο κύκλος του χρόνου να αποτελέσει ένα ιδιαίτερο σημείο αναφοράς. Το θερινό ηλιοστάσιο υπήρξε ανέκαθεν ένα ιδιαίτερα σημαντικό γεγονός για το ανθρώπινο γένος. Οι αρχαίοι πολιτισμοί διοργάνωναν πολυήμερες γιορτές για να τιμήσουν την μεγάλη νίκη του Ήλιου, καθώς κατά το θερινό ηλιοστάσιο ήταν η μεγαλύτερη μέρα του έτους.

Μαγιάτικο στεφάνι από Αμάραντο

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα

Ο αμάραντος ή Μάης ή δάκρυα της Παναγίας ή αγαποβότανο ή ελίχρυσος (λόγω της χρυσαφιάς του απόχρωσης) όπως ονομάζεται είναι ένα από τα πιο όμορφα αγριολούλουδα της ελληνικής υπαίθρου.

Πρωτομαγιά, μια γαελική γιορτή της προ-χριστιανικής Ευρώπης

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα



Πρωτομαγιά ονομάζεται η πρώτη μέρα του Μαΐου, η οποία είναι μέρα αργίας (η Πρωτομαγιά για το εργατικό κίνημα είναι απεργία) για πολλές χώρες του κόσμου.

Η αγία Βαλπούργη και οι νύχτες των μαγισσών

Οι παγανιστικές δοξασίες του ερχομού της Άνοιξης



Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα

Την παραμονή της Πρωτομαγιάς η λαϊκή παράδοση θέλει τους ερωτευμένους να αναζητούν το μαγιόξυλο που θα κάνει τον έρωτά τους να έχει διάρκεια. Όμως υπάρχει κι άλλη μια παράδοση, η οποία έρχεται από την Βόρεια Ευρώπη και τις Σκανδιναβικές χώρες. Είναι η νύχτα που οι μάγισσες βγαίνουν να γιορτάσουν τον ερχομό της Άνοιξης. Είναι η Βαλπούργια νύχτα, όπως ονομάζεται, καθώς όλα συμβαίνει την παραμονή του εορτασμού της Αγίας Βαλπούργης.