Απόκριες: Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα 

Κάθε έτος αποτελεί έναν αλληλένδετο κύκλο, έναν ορίζοντα γεγονότων τυχαίων αλλά και «κατασκευασμένων» με στόχο να βοηθάει τους ανθρώπους να διατηρούν τις μνήμες και τις παραδόσεις τους αλλά και να ξεκουράζονται.


Στον «Περικλέους Επιτάφιο» του Θουκυδίδη αναφέρεται ότι στη Δημοκρατία της αρχαίας Αθήνας «Μὲ συχνὲς θυσίες καὶ ἀγῶνες» οι πολίτες φρόντιζαν να μετριάζουν «τοὺς κόπους τῆς ἐργασίας καὶ νὰ ξεκουράζωμε τὸ πνεῦμα μας.»

Imbolc: Μια αρχαία γιορτή γονιμότητας

 

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα 

«Η ιερή φωτιά έκαιγε όλο το βράδυ. Γύρω της, συγκεντρωμένες οι κόρες του χωριού, έψαλλαν ένα αρχαίο ξόρκι στη Μεγάλη Μητέρα, την Αρχαία Μήτρα του Σύμπαντος. Την ώρα που οι πρώτες αχτίδες του Ήλιου φώτισαν τον ουράνιο θόλο, η ιέρεια, με ξέπλεκα μαλλιά, γονάτισε μπροστά στη φωτιά και προσευχήθηκε η δύναμη της γονιμότητας να ευλογήσει τη γη, τους καρπούς και τα κορμιά των νεαρών κοριτσιών. Τότε, ακριβώς εκείνη την ιερή στιγμή, το φίδι της Μπρίγκιντ βγήκε από τη σπηλιά του στο λόφο και κατευθύνθηκε προς τη πεδιάδα. Η θεά τους είχε ακούσει. Ο χειμώνας θα τελείωνε και η άνοιξη θα ερχόταν σύντομα».*

Φεβρουάριος: Ο μήνας της αγάπης και του Τριωδίου

 

Έφτασε και ο δεύτερος μήνας του έτους, ο οποίος σύμφωνα με το γρηγοριανό ημερολόγιο - δηλαδή το ημερολόγιο που χρησιμοποιείται στον Δυτικό Κόσμο και έχει επικρατήσει ευρύτερα παγκοσμίως - είναι ο Φεβρουάριος.

Ο Φεβρουάριος είναι επίσης γνωστός και ως Φλεβάρης ή Κουτσοφλέβαρος.

Από τους Καλικάντζαρους της Ελληνικής λαογραφίας στα τρολς του Τόλκιν

 Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα 

Χίλιες φορές μας είχε πει ο παππούς την ιστορία για την παράξενη μοίρα τους. Να πελεκάνε αιώνες τώρα το δέντρο που στηρίζει τον απάνω κόσμο και να το ρίξουν χάμω –πλαφ! σαν άδειο μπαλόνι. «Χο, χο, χο!» γέλαγε ο παππούς μου. «Χο, χο, χο!» γελάγαμε κι εμείς γιατί τους φανταζόμασταν εκεί κάτω στα έγκατα της γης να κόβουνε οι έρμοι και να τραγουδάνε με τις γαϊδουροφωνάρες τους:

Κόβε πριονάκι μου κι η ώρα πλησιάζει.

Χριστούγεννα ζυγώνουνε… το αίμα μας και βράζει!

(Κόβε πριονάκι μου - Μουσική, στίχοι, αφήγηση: Χάρης και Πάνος Κατσιμίχας, από το cd “Η Αγέλαστη πολιτεία και οι καλικάντζαροι“)

Ιανουάριος: ο πρώτος μήνας του έτους

Το Καλαντάρι του Ιανουαρίου από το Très riches heures du duc de Berry 

Η ιστορία του Ιανουαρίου, που στις μέρες μας είναι ο πρώτος μήνας του χρόνου, ξεκινάει γύρω στο 700π.Χ. όταν ο Νουμάς Πομπίλιος- δεύτερος μετά τον Ρωμύλο βασιλιάς της Ρώμης- τον πρόσθεσε ως τον ενδέκατο μήνα στο μέχρι τότε δεκάμηνο έτος των Ρωμαίων. Την εποχή εκείνη ο πρώτος μήνας του έτους ήταν ο Μάρτιος, ο μήνας της εαρινής ισημερίας, από το όνομα του πολεμικού θεού Mars-Martis (δηλαδή του Άρη των Ελλήνων).

«Το κοριτσάκι με τα σπίρτα»: Το συγκινητικό κοινωνικό παραμύθι του Άντερσεν

 

The Little Match Girl illustrated by Janet and Anne Grahame Johnstone

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα 

«Έκανε κρύο φοβερό, έπεφτε χιόνι πυκνό και είχε αρχίσει να νυχτώνει· το βράδυ, το τελευταίο βράδυ του χρόνου, πλησίαζε. Αλλά παρά το κρύο και το σκοτάδι, ένα φτωχό κοριτσάκι, ξεσκούφωτο και ξυπόλυτο, γύριζε στους δρόμους. Όταν έφυγε από το σπίτι της φορούσε παντόφλες, αλλά ήτανε πολύ μεγάλες - αφού ανήκανε στη μητέρα της - και της έφυγαν από τα ποδαράκια κάποια στιγμή που διέσχιζε τρέχοντας το δρόμο για ν' αποφύγει δυο άμαξες. Η μία παντόφλα χάθηκε, την άλλη την άρπαξε ένα παιδί που ήθελε να την κάνει κούνια για την κούκλα του....» Το μικρό κορίτσι με τα σπίρτα - Η αρχή του παραμυθιού από τον Χανς Κρίστιαν Άντερσεν

Οι ρίζες (Οι ιστορίες του Σοφού)

 

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα


Κάθε χρόνο τη παραμονή, λίγο πριν την έναρξη της νέας χρονιάς, οι νέοι του χωριού πήγαιναν στον σοφό γέροντα.

Ήταν μια παράδοση που κρατούσε χρόνια. Ουδείς μπορούσε να πει με βεβαιότητα πότε ακριβώς ξεκίνησε.

«Μια φορά κι έναν καιρό ήταν τα παραμύθια των αδερφών Γκριμ»

«Μια φορά κι έναν καιρό, αν και δεν ήταν ο καιρός μου ή ο καιρός σας ή ο καιρός κανενός άλλου, σε μια άλλη εποχή και πολύ μακριά από αυτά τα μέρη.....». 

Η αρχή των παραμυθιών των αδερφών Γκριμ

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα 

Στις 20 Δεκεμβρίου του 1812, ο Γιάκομπ Γκριμ (Jacob Ludwig Carl Grimm) και ο Βίλχελμ Γκριμ (Wilhelm Carl Grimm) στην ηλικία των 27 και 26 χρονών αντίστοιχα, δημοσιεύουν τον πρώτο τόμο μιας συλλογής, η οποία στην πορεία του χρόνου θα γινόταν η πιο αγαπημένη συλλογή παραμυθιών για μικρούς και μεγάλους. Παραμύθια που έχουν μεγαλώσει γενιές και γενιές παιδιών και έχουν εμπνεύσει ατελείωτες εκδοχές τους σε βιβλία, τη μικρή και τη μεγάλη οθόνη.

Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο και το έθιμο του Χριστόξυλου

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα




Αύριο, Κυριακή 21/12/2025 στις 17:03 το απόγευμα ξεκινά ο χειμώνας στο βόρειο ημισφαίριο, με το χειμερινό ηλιοστάσιο – τη μεγαλύτερη βραδιά του έτους. Αντίστροφα, στο νότιο ημισφαίριο θα αρχίσει το καλοκαίρι, με τη διάρκεια της μέρας στο αποκορύφωμά της.

Κράμπους: η παγανιστική φιγούρα των Χριστουγέννων

              https://www.themoviedb.org/movie/287903-krampus/images/backdrops

Γράφει η Γιώτα Χουλιάρα 

Υπάρχει ένα παλιό γερμανικό έθιμο που θέλει την παραμονή της γιορτής του Αγίου Νικολάου, δηλαδή στις 5 Δεκεμβρίου, τα παιδιά να κρεμούν τις κόκκινες κάλτσες τους στο τζάκι ή στο στολισμένο δένδρο, περιμένοντας το δώρο που θα τους αφήσει το ίδιο βράδυ ο Saint Nicolas. Σύμφωνα με το έθιμο, ο Άγιος έφερνε στα καλά παιδιά καραμέλες, γλυκά και καρπούς του χειμώνα. Αντίθετα, τα παιδιά που δεν ήταν και τόσο καλά όλη την προηγούμενη χρονιά, έβρισκαν στη κάλτσα τους κάρβουνα και, σε κάποιες περιπτώσεις, μια μαγκούρα με την οποία ο Άγιος θα τα τιμωρούσε.